HUMAN ERROR

Reparatie en Restauratie van Synthesizers en Studioapparatuur

Categorie: Reparaties

  • Roland Juno-60 — toondrift en kalibratie

    Roland Juno-60 — toondrift en kalibratie

    Deze Juno-60 kwam binnen met een subtiele maar hardnekkige klacht: de stemming was niet stabiel. Willekeurige drift van plus of min tien cents, zonder duidelijke aanleiding. De vraag was of het aan de voeding lag, aan het keybed, of aan iets anders, en dus is het apparaat van voor tot achter nagelopen.

    Bij meting was al snel zichtbaar dat de analoge voedingsrails niet zo stabiel waren als ze zouden moeten zijn. Zichtbare 50Hz-rimpel en lichte drift op de rails wezen direct naar de condensatoren in de voedingssectie. Dat is op een instrument van deze leeftijd geen verrassing: de kleine elektrolytische condensatoren zijn na veertig jaar wel vaker buiten specificatie. Daarnaast mat de interne lithiumbatterij nog maar 2V — ruim onder de drempel waarbij je de presetopslag nog kunt vertrouwen. Ook de soldeerpunten van de spanningsregelaars (voltage regulators) zijn opnieuw gesoldeerd; bij de Juno-60 is het een bekend fenomeen dat deze door warmtecycli losraken en voor onstabiele spanningen zorgen.

    Alle elektrolytische condensatoren op de voedingsplaat en de voedingsrails van het CPU- en voice-bord zijn vervangen. De spanning staat nu stabiel, de drift is teruggebracht tot minder dan twee à drie cent, wat voor een instrument van dit type als uitstekend geldt. De toetsen van het keybed zijn allemaal nagelopen en functioneren correct, wel zijn ze gereinigd. Na de condensatorwisseling is de volledige kalibratieprocedure doorlopen; de Juno-60 staat weer netjes in tune.

    De fabrieks-patches zijn opnieuw ingeladen, zodat alle originele patches weer kloppen. Dat gaat, zoals dat bij de Juno-60 nog het geval was, via de Tape Load input.

    Een mooie Juno-60, die nu weer klinkt zoals het hoort!

    Voedingsplaat 052H369 B met originele condensatoren, zekeringen en TA7119P IC, voor de ingreep.
    De voedingsplaat vóór vervanging van de condensatoren. De condensatoren ontbreken nog op deze opname.
    Voedingsplaat 052H369 B met twee nieuwe Nichicon 3300µF 63V elco's en vervangende kleinere condensatoren.
    Voedingsplaat na de ingreep, met nieuwe Nichicon 3300µF/63V hoofdcondensatoren.
    Het lange groene voice-bord van de Juno-60 met VCF-, VCA- en waveform-secties zichtbaar, inclusief trimmers en IC's.
    Het voice-bord, met de VCF-, VCA- en waveform-secties.
    Juno-60 open op de werkbank, aangesloten op een Rigol-oscilloscoop en multimeter tijdens spanningsmetingen.
    Meten van de voedingsrails met oscilloscoop en multimeter.
    Onderzijde van het CPU-bord met een nieuwe gele lithiumbatterij gesoldeerd naast de IC's IC20 t/m IC25.
    Oude lithiumbatterij op het frontpanel-bord.

    Reparatiereferentie: HE-2605-JUNO-0012

  • Roland Juno-106 — Rack versie: voices, voeding en EXT-in

    Roland Juno-106 — Rack versie: voices, voeding en EXT-in

    Deze rackversie van de Juno-106 — gebouwd door Armen en voorzien van een eigen frontpaneel met de opschriften ‘106 Sound by Armen’ — kwam binnen voor een algehele inspectie en beoordeling. Bij de eerste checkup was al snel duidelijk dat het instrument meer had meegemaakt dan de buitenkant deed vermoeden: stem 1 stoorde, stem 6 was volledig dood, en veel controls kraakten bij gebruik.

    (meer…)
  • Yamaha RS7000 — condensatoren vervangen, corrosie hersteld

    Yamaha RS7000 — condensatoren vervangen, corrosie hersteld

    De Yamaha RS7000 is een van de meest complete muziekproductie-stations die Yamaha ooit heeft uitgebracht — sequencer, sampler en synthesizer in één apparaat, en tot op de dag van vandaag geliefd bij producers die graag alles in één workflow hebben. Dit exemplaar kwam binnen met een vervelend maar veelzeggend klachtenpatroon: het display bleef bij opstarten blanco, en alleen na herhaaldelijk aan- en uitzetten verscheen er soms een beeld. Eenmaal opgestart deed het apparaat het naar behoren, maar die koude start was duidelijk niet meer te vertrouwen.

    Close-up van CPU-bord met SMD-condensator 47µF 16V en zichtbare groene elektrolytlekkage rondom de pad.
    Condensator C163 — 47 µF 16V — met duidelijke lekkagesporen op het PCB.
    Overzichtsfoto van CPU-bord met twee SMD-condensatoren 47µF 16V en omliggende componenten waaronder IC49 en IC55.
    Meerdere 47 µF 16V condensatoren op het CPU-bord, allen aan vervanging toe.
    PCB met zwarte en groene corrosieschade rondom condensatorposities C240 en C308, naast connector CN21.
    Ernstige elektrolytschade rondom C240 en C308 — herstelwerk was hier noodzakelijk.

    Bij de eerste inspectie was de oorzaak al snel zichtbaar. Op het CPU-bord waren direct slechte SMD-condensatoren te herkennen — het soort dat je liever gisteren dan vandaag vervangt, omdat verdere lekkage op een drukbevolkt digitaal bord al snel meer schade aanricht dan de condensatoren zelf. Meting bevestigde het beeld: de filtercondensatoren rond de CPU hadden een extreem hoge interne weerstand van meer dan 200 ohm en amper meetbare capaciteit meer. Dat zijn condensatoren die in naam nog aanwezig zijn, maar in de praktijk hun werk allang niet meer doen.

    Lege condensatorpositie C163 op CPU-bord na verwijdering, met zichtbare corrosieschade op de pads en omliggend PCB.
    Positie C163 na verwijdering — de schade aan pads en sporen is goed zichtbaar.
    PCB-sectie met bruine en oranje oxidatieschade rondom C308 en C240, naast meerdere condensatoren 100µF 16V.
    Corrosieschade op de tweede locatie, na reiniging maar vóór herstel van de sporen.
    CPU-bord met groene en bruine elektrolytlekkage rondom condensatorpositie C163, direct naast de grote Yamaha-processor.
    Lekkage direct naast de hoofdprocessor — precies de reden waarom snel ingrijpen hier telde.

    Nader onderzoek maakte duidelijk dat de lekkage op meerdere plekken al serieuze sporen had achtergelaten. Rondom positie C163 en aangrenzende onderdelen was de elektrolyt van de defecte condensatoren op het PCB-oppervlak terechtgekomen, met zichtbare corrosie en aangetaste sporen als gevolg. Dat vereiste serieus herstelwerk: gecorrodeerde aansluitpunten zijn één voor één gereinigd en hersteld voordat de nieuwe componenten geplaatst konden worden. Overslaan was geen optie — een nieuwe condensator op een gecorrodeerde pad lost het probleem niet op, het verplaatst het alleen.

    Onderzijde van het CPU-bord bij C163 met zwarte corrosieschade op de koperbanen rondom de condensatorpad.
    De onderzijde van de lekkageplek — corrosie had zich ook hier al doorgezet.
    RS7000 display toont het ingebouwde testprogramma met firmware versie 1.21, kernel 1.10 en data 1.20.
    Het ingebouwde testprogramma na reparatie — het apparaat start nu direct en zonder haperen op.

    De defecte SMD-condensatoren van 47 µF 16V zijn vervangen. Na vervanging startte het apparaat direct en zonder haperen op. De volledige testprocedure is doorlopen — geen bijzonderheden. De interne batterij bleek nog netjes op spanning te zitten en is ongemoeid gelaten.

    Overzicht van CPU-bord na reparatie met meerdere nieuwe SMD-condensatoren netjes gemonteerd op hun posities.
    Het bord na reparatie, met nieuwe condensatoren op hun plek.

    Reparatiereferentie: HE-2605-RS70-0010

  • Roland Juno-60 — chorus gerepareerd, toets vervangen

    Roland Juno-60 — chorus gerepareerd, toets vervangen

    Deze Roland Juno-60 kwam binnen met twee klachten: een afgebroken E-toets en een chorus die meer ruis produceerde dan wenselijk. Het instrument had in het verleden al onderhoud gehad: de PSU was voorzien van nieuwe condensatoren, de sliders waren vervangen of schoongemaakt, en er zat een verse batterij in met een notering uit 2023. Een instrument dat duidelijk gekend en bemind is, maar nu toe was aan de volgende ronde.

    Bij de eerste beoordeling was het chorus-probleem meteen bevestigd: ruisend, duidelijk hoorbaar, en niet het subtiele achtergrondgeruis dat bij een vintage BBD-circuit hoort. De chorus-sectie van de Juno-60 draait op twee MN3009 bucket-brigade delay IC’s: analoge vertragingeschakelingen die het kenmerkende, zwevende chorus-geluid van dit instrument voor hun rekening nemen. Na veertig jaar kunnen die IC’s gewoon op zijn. Maar ze zijn niet de enige verdachten.

    Het volledige audio-pad van de chorus is grondig aangepakt. De twee MN3009 BBD IC’s zijn vervangen, samen met de HD14051BP (de 4051 analoge multiplexer die de hpf-modi schakelt) en de M5218 dual op-amp die in het signaalpad zit. Daarnaast zijn alle condensatoren in het chorus audio-pad vervangen: de vier bipolaire condensatoren en de twee 1µF/50V elektrolytische caps. Juist die combinatie, actieve componenten én de bijbehorende condensatoren, maakt het verschil. Alleen de BBD’s vervangen en de rest laten zitten geeft zelden het gewenste resultaat.

    Na de componentwissel is de chorus bias opnieuw ingesteld. Dat is een stap die er niet bij ingeschoten mag worden: zonder correcte bias klinkt een BBD-chorus rommelig of ongelijkmatig, ook met gloednieuwe IC’s. Met alles op zijn plek klinkt het resultaat zoals het moet: breed, warm en helder, zonder de ruislaag die er eerder overheen lag.

    De afgebroken E-toets is vervangen door een origineel exemplaar. Het keybed is compleet en speelt weer gelijkmatig.

    Een Juno-60 die weer volledig op orde is — chorus én toetsen — en klaar voor nog eens veertig jaar dienst.

    Chorus-printplaat 052H412 van de Roland Juno-60 met originele componenten, waaronder de twee MN3009 IC's zichtbaar in hun sockets.
    De chorus-board voor de ingreep, met de originele MN3009 BBD IC’s nog op hun plek.
    Onderzijde van de chorus-printplaat 052H412 met soldeerpunten en koperbanen zichtbaar.
    De onderzijde van de chorus-board na demontage.
    Verwijderde componenten op een grijze ondergrond: HD14051BP multiplexer, twee MN3009 BBD IC's en meerdere blauwe elektrolytische condensatoren.
    De uitgenomen componenten: HD14051BP, twee MN3009 BBD IC’s en de condensatoren uit het chorus audio-pad.
    Close-up van grote elektrolytische condensatoren op de voedingsplaat met datumstempel '2023' zichtbaar op de behuizing.
    De PSU-condensatoren dragen een stempel uit 2023 — eerder onderhoud, netjes uitgevoerd.
    Chorus-printplaat 052H412 na vervanging van componenten, met nieuwe condensatoren en vervangende IC's zichtbaar.
    De chorus-board na de ingreep: nieuwe IC’s en condensatoren geplaatst.
    Het keybed van de Roland Juno-60 op de werkbank, met een volledig aansluitende rij witte en zwarte toetsen.
    Het keybed na plaatsing van de vervangende E-toets.
    Roland Juno-60 opengeslagen op de werkbank met oscilloscoop op de achtergrond die een sinusgolf toont tijdens bias-afregeling.
    Bias-afregeling van de chorus met de oscilloscoop erbij.

    Reparatiereferentie: HE-2604-JUNO-0019

  • Roland Juno-106 — chorus-klik en transistor vervangen

    Roland Juno-106 — chorus-klik en transistor vervangen

    Deze Juno-106 kwam binnen met een hardnekkige pulserende tik die hoorbaar was zodra chorus I of II werd ingeschakeld. De klacht leek op het eerste gezicht enkelvoudig, maar bij de eerste inspectie tekende zich al snel een breder beeld af.

    Bij nadere analyse bleek de tik post-VCA te zitten: een herhalende click van enkele seconden, alleen op de L-mono uitgang, ook zonder toetsaanslag. De volumeknop kraakte flink, enkele sliders waren stroef. Intern was het apparaat volledig origineel, behalve twee wave-generators en enkele VCF/VCA-chips, wat direct zichtbaar was op het module board. De chorus zelf bleek volledig ontregeld: het signaal werd nauwelijks doorgelaten, en de click bleek synchroon te lopen met de chorus LFO. De vinger wees direct naar de omgeving van de MN3101 clock-IC.

    Naast de chorus-sectie zijn alle zes stemmen doorgemeten en nagekeken. De volumepot is gereinigd en gesmeerd. Over alle octaven klinken alle stemmen nu gelijkmatig, en de VCF-respons is correct. Vervolgens is de aandacht volledig verlegd naar de chorus. Daar zat een transistor verstopt die boven een bepaald voltage defect ging: precies op dat punt werd de chorus LFO gereset, wat de kenmerkende klik of plop veroorzaakte. Na vervanging van die transistor was het probleem opgelost. De chorus is daarna gelijkgesteld aan de andere zijde, zodat links en rechts identiek gedragen, voor stereo balans is dat een vereiste.

    De interne batterij mat nog 3,2V en was als nieuw; die is bewust niet vervangen. Tot slot is een volledige kalibratie uitgevoerd: het apparaat voldoet weer aan de oorspronkelijke specificaties, en de noise floor van de chorus is aanzienlijk gedaald.

    Mooie machine, deze Juno-106 en nu klinkt hij er ook weer naar.

    Groene module board PCB 291-902 van de Juno-106 met zes zwarte voice-chip modules en diverse elektrolytische condensatoren.
    Module board met de zes stemmen, eerder al deels voorzien van vervangende chips.
    Juno-106 volledig opengemonteerd op de werkbank, met oscilloscoop-probes aangesloten op de losse Jack board en module board.
    Volledig opengemonteerd voor uitgebreide diagnose van chorus en stemmen.
    Roland Juno-106 module board PCB 291-902 vastgeklemd in een werkklem, klaar voor soldeerwerkzaamheden.
    Module board vastgezet voor nauwkeurig soldeerwerk.
    Bruine achterzijde van het Juno-106 Jack board met duidelijk zichtbare componenten van de chorus- en outputsectie.
    Jack board met de chorus-sectie waar de defecte transistor zich bevond.
    Losgenomen bender board van de Roland Juno-106 met drie sliders, twee IC's en een schakelaar zichtbaar.
    Bender board met sliders, gedemonteerd tijdens de werkzaamheden.

    Reparatiereferentie: RPR-2026-1134-488CH

  • LMNC Cloney – VCS-3 Kloon

    LMNC Cloney – VCS-3 Kloon

    De EMS VCS-3 is een van de meest iconische synthesizers ooit gemaakt — rauw, experimenteel en tot op de dag van vandaag geliefd bij klankontwerpers en avonturiers. De LMNC Cloney is Look Mum No Computer’s kit-versie van dat apparaat: een volwaardige VCS-3-kloon die je zelf in elkaar zet. Voor mij was dit de eerste VCS-3 ooit, en meteen in opdracht. Van eind februari tot half april heb ik er ruim 52 uur in gestoken, inclusief research, documentatiestudie en nauwkeurige uitvoering. De case heeft mijn klant zelf gemonteerd; ik heb me volledig op de elektronica gericht.

    Is het een mooi apparaat? Absoluut.

    (meer…)
  • Roland SH-101

    Roland SH-101

    Deze SH-101 kwam binnen na een lange periode van stilstand. Bij de eerste inspectie was al snel zichtbaar dat de interne batterij had gelekt; onder het batterijluik en op meerdere plekken in de behuizing waren sporen van corrosie aanwezig. Dat maakte meteen duidelijk dat het hier waarschijnlijk niet ging om één geïsoleerd defect, maar om een instrument dat in de breedte nagekeken moest worden.

    (meer…)
  • Roland Juno-106

    Roland Juno-106

    De Roland Juno-106 is misschien wel één van de meest populaire analoge polysynthesizers uit de jaren tachtig (citation needed, ik weet het). Het instrument staat bekend om zijn directe bediening, stabiele DCO’s en karakteristieke chorus. Tegelijkertijd is het ook één van de synthesizers die ik het vaakst zie voor onderhoud en reparatie.

    Voor wie vandaag een Juno-106 bezit, of overweegt er één te kopen, is het belangrijk om te begrijpen welke problemen typisch zijn, wat normaal onderhoud inhoudt en wanneer professionele reparatie noodzakelijk is.

    (meer…)
  • Octave The Cat

    Octave The Cat

    Deze Octave The Cat uit begin jaren ’80 kwam binnen met de klacht dat deze niet meer te stemmen was. De eigenaar had het instrument lang geleden nieuw gekocht en liet het zo’n vijftien jaar geleden voor het laatst onderhouden bij SaintEric, waar onder andere de voeding werd vernieuwd. Sinds kort verliepen de oscillators echter steeds verder, waardoor nauwkeurig stemmen niet meer mogelijk was.

    (meer…)
  • Korg MS20

    Korg MS20

    Soms hebben instrumenten nauwelijks iets te lijden gehad van de tijd, maar vragen ze toch om zorg voordat ze hun volle glorie weer laten horen. Deze Korg MS-20 kwam binnen in nette staat – cosmetisch bijna nieuw, compleet met alle rubber dopjes nog aanwezig. Toch bleek er onder het laagje stof en achter het paneel genoeg werk te vinden.

    (meer…)
↑